Izabela Lewandowska

Oral history we współczesnej Polsce - badania, projekty, stowarzyszenia naukowe

Tekst pokazuje, jak w ostatnich 10 latach zmieniło się w Polsce postrzeganie badań oral history, jakie projekty są obecnie realizowane i w którym kierunku idą dalsze badania i prace. Współczesne badania nad historią mówioną idą w kilku kierunkach. Po pierwsze traktuje się tę metodę jako źródło wywołane i wykorzystuje w pracy badawczej historyków. Po drugie zainteresowanie metodą uwidacznia się w refleksji metodologicznej i historiograficznej. Trzecia grupa dotyczy badań nad archiwizowaniem dokumentów audiowizualnych. Inny okręg zainteresowań historią mówioną obejmuje szeroko pojętą edukację i popularyzację tej metody.

W Polsce istnieje kilka poważnych ośrodków/centrów skupiających swoje badania i metody pracy na przekazie ustnym. Na szczeblu krajowym działa Narodowe Archiwum Cyfrowe oraz Centrum Edukacji Obywatelskiej. Ogólnie dostępne są portale internetowe „Uczyć się z historii” oraz „Świadkowie Historii”, które gromadzą relacje ustne z całej Polski. W artykule omówiono działalność Ośrodka KARTA z Warszawy, Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” oraz Studia Historii Mówionej z Lublina. Prężnie działającą instytucją jest Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” z Wrocławia. Omówiono także inicjatywy olsztyńskie, łódzkie oraz działania Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Efektem coraz aktywniej działających stowarzyszeń i zainteresowań badawczych poszczególnych naukowców jest powstanie w 2009 r. pierwszego w Polsce Towarzystwa Historii Mówionej, które co roku organizuje ogólnopolskie konferencje. Konferencje i spotkania dotyczące kultury pamięci i oral history organizują też inne ośrodki naukowe i stowarzyszenia. 

 

Oral history in Poland today – research, projects and academic societies (summary)

This text shows changes in the way oral history has been perceived in the last 10 years in Poland, what projects are being conducted at the moment and where research on this subject is going. Contemporary research in oral history has taken a few directions. First, this method is treated as a source prompted by historians and used in by them in research activity. Second, an interest taken in this method is manifested in methodological and historiographic reflection. The third group is research on archiving audio-visual documents. Another area of interest for oral history is widely understood education and popularization of this method. In Poland there are a few serious institutions/centrers that focus their research and work methods on oral form of information, such as Narodowe Archiwum Cyfrowe (National Digital Archive) and Centrum Edukacji Obywatelskiej (Center for Civic Education). Widely available are internet sources such as „Uczyć się z historii” (“To Learn from History”) and „Świadkowie Historii” (“Witnesses to History”), which gather oral evidence from people all over Poland. The article discusses also activities of the KARTA Center from Wrocław, “Brama Grodzka –   Teatr NN” (Grodzka Gate – NN Theatre) Center and Studio Historii Mówionej (Oral History Center) from Lublin. The Memory and Future Institute from Wrocław is a thriving institution as well. An analysis has also been made of initiatives taken by circles in Olsztyn, Łódź, and at the Auschwitz-Birkenau Museum.In 2009 the first in Poland Oral History Society was founded (Towarzystwo Historii Mówionej). This was possible thanks to institutions that are growing and becoming more and more active, and also because of academics who take interest in this kind of research. Every year the Society organizes nationwide conferences. Also other academic centers and societies organize conferences and meetings devoted to the culture of memory and oral history.