Igor Borkowski

Współczesny prasowy wywiad dziennikarski: techniki prowadzenia, opracowanie, publikacja

Wywiad dziennikarski jest dobrze rozpoznany i opisany jako gatunek tekstu. W licznych podręcznikach dziennikarstwa zajmuje istotne miejsce, technika wywiadu stanowi bowiem zarówno klucz do zdobycia przez dziennikarza informacji (od osobowych źródeł informacji), jak i technikę prowadzenia i opracowania dłuższej wypowiedzi w formie dialogu dziennikarza z rozmówcą. Prezentowany tekst omawia techniki prowadzenia wywiadu dziennikarskiego, w wyniku czego ma powstać dłuższy, wielowątkowy najczęściej tekst do publikacji w druku sformułowany tak jak żywa rozmowa między dziennikarzem a udzielającym wywiadu w formę pytań i odpowiedzi. Autor wskazuje najistotniejsze etapy przygotowania wywiadu dziennikarskiego: wybór tematu i rozmówcy, aranżowanie sytuacji spotkania, prowadzenie i rejestrowanie samej rozmowy, opracowanie i podanie tekstu do druku (w polskiej sytuacji prawnej obwarowane dodatkowo prawem do autoryzacji wywiadu przez tego, kto go udzielił). Artykuł zawiera podstawowe rozróżnienie typów wywiadu: dla osoby (gdy w centrum rozmowy stoi sam rozmówca)i dla sprawy (gdy tematem rozmowy są kwestie merytoryczne, których źródłem i znawcą jest udzielający wywiadu). Autor podkreśla istotę wysiłku, jaki musi w przygotowanie wywiadu włożyć dziennikarz: konieczność szczegółowego researchu, zapoznania się z tematyką, której rozmowa ma dotyczyć, pogłębienia wiedzy z zakresu, który jest bliski rozmówcy. Eksponuje także ważne i żywo dyskutowane współcześnie zagadnienie odpowiedzialności dziennikarskiej za bohatera tekstu, wymogi skutecznego prowadzenia rozmowy: szacunku, zainteresowania rozmówcą, pewnego dystansu wobec niego, ale też istotnych w zawodzie dziennikarskim presji czasu i pewnej skrótowości oraz konieczności schematyzowania i upraszczania relacji dziennikarskiej. Całość tekstu jest poparta licznymi cytatami zaczerpniętymi z prasy fachowej i tekstów warsztatowych publikowanych na temat własnych doświadczeń profesjonalnych przez znanych i cenionych polskich i światowych mistrzów gatunku wywiadu prasowego. Tekst przynosi także uwagi dotyczące pracy dziennikarza nad zebranym już materiałem, dopuszczalnych ingerencji w materię cudzej wypowiedzi oraz - tylko sygnalnie - zagadnienie autoryzacji, stanowiące bardzo wątpliwą pozostałość narzędzi cenzorskich z polskiego prawa prasowego ustanowionego w roku 1984 i zasadniczo utrzymywanego w mocy współcześnie.

 

Contemporary journalist interview in print: techniques of conducting, editing and publishing

A  journalist interview is a  well established and described genre. In many journalism textbooks it is recognized as highly important, as interview technique is both the key to acquiring information by a  journalist (from people), and a  way of conducting and analysing a  longer literary text in a  form of a  dialogue between a  journalist and interviewed person. The presented text discusses interview techniques, leading to creating an extensive text that would cover many topics. Such an interview, intended for publication, takes a  shape of a  live question-answer conversation between a  journalist and his or her interlocutor. Attention is drawn to the most important steps of interview preparation: choosing the subject and the interlocutor, arranging scenery of the meeting, conducting and recording the interview, editing and preparing the text for publishing (in the light of Polish law all this has to additionally be hedged around with the right of the interviewed person to authorise the interview). The article presents the most basic typology of inter views: for a  person (when the conversation focuses on the speaking person) and for a  cause (when the subject matter of the talk is a  field in which the interviewed person is a  specialist). The author underlines an effort that has to be made by the journalist in order to prepare for an interview –   there is the necessity for detailed research, acquainting oneself with the topic to be discussed, very good knowledge of the subject close to the interviewed person’s heart. He emphasizes also an important and widely discussed issue of the journalist’s responsibility for the person with whom he or she talks, as well as requirements regarding a  successful interview: respect, interest taken in the interlocutor, keeping certain distance and also – fundamental for this profession – the problem of working under pressure of time and some brevity and the need to apply schematic attitude and simplify the journalistic narrative. The whole text is illustrated with numerous quotations taken from professional press and workshop materials in which famous and renowned masters of the press interview talk about their professional experience. In this text there are also remarks on the way a  journalist works on the material he or she has collected and acceptable interferences in somebody’s statement. Also, the author mentions the issue of authorisation, which is an infamous remnant of the censorship which constituted a  part of press law made in 1984 and – in its principles – valid till this day.